Dziecko w świecie pornografii

 

Pornografia budzi szereg emocji w ludziach. Od tych skrajnie negatywnych po te całkowicie pozytywne. Ma swoich obrońców i przeciwników, co jest naturalne, o ile mówimy o ludziach dorosłych. Jako dorośli sami ponosimy odpowiedzialność za treści, które decydujemy się oglądać. Nie są one bez znaczenia dla naszej psychiki, ale mamy narzędzia pozwalające na wyrobienie własnej opinii w tym temacie. Tych narzędzi nie posiadają jednak dzieci.

Postanowiłam dokładniej omówić ten temat, gdyż rozwój psychoseksualny nieletnich co jakiś czas przewija się w mediach. Czy powinna być w szkołach edukacja seksualna? Jak powinna ona wyglądać? Czy rozmawiając z dzieckiem o seksie narażamy je na traumę i seksualizację i pochłoną nas wszystkich otchłanie piekła, za wymówienie słowa na „S”?

I chociaż nadejdzie ten dzień, gdy szczegółowo omówię temat samej edukacji seksualnej, na ten moment chcę poruszyć jeden z powiązanych tematów: wpływ pornografii na dziecko.

CO JEST PORNOGRAFIĄ?

Bancroft (2009, za: K. Pilarczyk, 2018) definiuje pornografię jako materiały erotyczne, przez które rozumie wszystkie te treści, których celem jest wywołanie podniecenia seksualnego przynajmniej u niektórych osób. Short i współpracownicy (2011) opisali je natomiast jako takie, na których zamieszczone są wszelkiego rodzaju treści, zdjęcia, filmy czy nagrania audio przedstawiające ludzi odbywających stosunek seksualny. Na potrzeby posta załóżmy, że jest to suma tych definicji.

ZAGROŻENIE DLA NAJMŁODSZYCH

Podanie wieku w jakim dzieci mają pierwszy kontakt z pornografią jest problematyczne, gdyż przeprowadzano różne badania, w różnych krajach, w różnym czasie, na bardzo zróżnicowanych wiekowo grupach. Dla przykładu w 2015 roku Martyniuk i współpracownicy przeprowadzali badania na grupie 18-25 latków pytając ich o pierwszy kontakt z pornografią przez Internet. Nic więc dziwnego, że średnia wieku wynosiła 13 i 14 lat, biorąc pod uwagę dostępność do Internetu w okresie ich dojrzewania. Trudno porównywać to z dziećmi urodzonymi po roku 2000, gdzie dostęp do takich treści jak i samego komputera wzrósł, a wiek pierwszego kontaktu z Internetem znacznie spadł. Można więc stwierdzić, że w roku 2018 te badania nie oddają rzeczywistej sytuacji. Bardziej aktualne (2014) wskazują natomiast, że w Polsce kontakt z pornografią ma ponad połowa chłopców przed ukończeniem 12 roku życia. Nie mogąc znaleźć odpowiednich badań, zapytałam kilkunastu moich rówieśników (rocznik 1995) o ich pierwszy kontakt z pornografią w Internecie. Niejednokrotnie usłyszałam w odpowiedzi, że jest to wiek 6 i 7 lat, ale wcale nie zdziwiłoby mnie, gdyby znalazły się dane mówiące o dzieciach młodszych. O ile niektórzy rodzice są świadomi, że ich nastoletnie dzieci mogą mieć kontakt z pornografią, to czy jednak zdają sobie sprawę, że dostęp do tych treści mają także te, które jeszcze nie rozpoczęły edukacji w szkole podstawowej?

Według badań Instytutu Profilaktyki Zintegrowanej (2014) 15% chłopców przed ukończeniem 12. roku życia sięga do takich treści przynajmniej raz dziennie. Chociaż według tych samych badań ten problem wśród dziewczynek jest znacznie mniejszy (2% badanych), nie należy pomijać ich stosując środki zapobiegawcze. Należy także brać pod uwagę, że jest do badanie deklaracyjne, a dziewczynkom „nie wypada” robić takich rzeczy, więc nie mozna wykluczyć zatajenia odpowiedzi (chociaż co komu wypada to zupełnie inny temat).

JAKIE TO TREŚCI?

O ile u młodszych dzieci pierwsze zetknięcie z pornografią bywa przypadkowe, o tyle z wiekiem prawdopodobieństwo intencjonalności rośnie. Pół biedy jesli kilkuletnie dziecko zobaczy jak wygląda zwyczajny stosunek seksualny dwójki ludzi. Tylko sami sobie odpowiedzcie: czy świat pornografii naprawdę składa się wyłącznie z obrazów oddających przeciętną rzeczywistość polskiej pary w łóżku? Z drugiej strony… może to też nie jest najlepszy wzorzec.

W 2012 roku Izdebski przeprowadził badania na grupie ponad 5,5 tys. uczniów drugich klas szkół ponadgimnazjalnych. 14,3% respondentów zadeklarowało, że oglądało treści pornograficzne z aktami agresji (swoją drogą to bardzo szerokie pojęcie, które każdy rozumie na swój sposób), 17,4% seks człowieka ze zwierzęciem, a 5,6% kontakt seksualny pomiędzy dzieckiem, a osobą dorosłą – co jest treścią nie tylko nieodpowiednią dla młodych ludzi, ale przede wszystkim są to materiały, których posiadanie i rozpowszechnianie jest karalne. Nie określono jednak jaki był wiek badanych w momencie gdy z takim materiałem się zetknęli po raz pierwszy.

LICZNE KONSEKWENCJE

Dostęp do nielegalnych treści nie jest jednak  jedyną obawą badaczy. Wymieniane są takie problemy jak obniżenie samooceny (Löfgren-Mårtenson, Månsson, 2009; Izdebski, Wąż, 2014) i wątpliwości dotyczące swojej sprawności w zakresie późniejszych kontaktów seksualnych (Owens, Behun, Manning i Reid, 2012). Kolejnym zarzutem wobec wpływu pornografii na dzieci jest także kształtowanie się skrzywionego obrazu relacji międzyludzkich (Tsitsika i in., 2009), natomiast między innymi Jansen i Baughman (2015) podkreślają, że może to wywierać na młodych presję, by kopiować zachowania oglądane w filmach pornograficznych. Peter i Valkenburg (2007) badając duńską młodzież wykazali związek pomiędzy oglądaniem treści pornograficznych, a uprzedmiotawianiem kobiet (zarówno przez chłopców jak i dziewczynki) i sprowadzaniem ich do roli narzędzi seksualnych. Ten rodzaj odbierania podmiotowości w konsekwencji prowadzi nie tylko do tworzenia niezdrowych relacji partnerskich, ale także przestępstw na tle seksualnym (Piotrowska, Synakiewicz, 2011). To jednak tylko kilka z bardzo licznych zarzutów dotyczących wpływu pornografii na rozwój młodego człowieka.

Wspomniane zarzuty znalezły swoje odzwierciedlenie w brytyjskim programie telewizyjnym „The Sex Education”. Uczniowie biorący udział w programie nie ukrywali, że niemal cała wiedza na temat ich seksualności pochodzi właśnie z filmów pornograficznych. To tam szukają informacji na temat stosunków seksualnych, a po drodze nie ma nikogo, kto by te informacje sprostował.

CO NA TO WSZYSTKO RODZICE?

Według badań CBOS (2015) pomimo obaw większości rodziców, dotyczących zagrożeń związanych z korzystaniem ich pociech z Internetu, tylko 17% z nich ma obawy związane z dostępem ich dzieci do treści pornograficznych. Widać tu ogromną dysproporcję pomiędzy skalą problemu, a świadomością jego istnienia czy też motywacją do podjęcia środków zapobiegawczych.

Bardzo łatwo zapomnieć, że dostęp do Internetu można uzyskać za pomocą smartfonów czy tabletów, tym samym większość dzieci przed ukończeniem szóstego roku życia, także ma dostęp do tych treści jeśli nie zostaną one odpowiednio zabezpieczone. Tu koniecznie jest uświadomienie opiekunów o ich kluczowej roli w ochronie dziecka przed pornografią.

Kontrola rodzicielska jednak nie jest wystarczająca. Nawet jeśli nasze dziecko nie posiada własnego urządzenia mobilnego może ono oglądać treści na urządzeniach kolegów i koleżanek. W tym miejscu potrzebna jest edukacja i nie należy się bać tu demoralizacji czy seksualizacji. Odpowiednie słowa kierowane do dziecka i dobranie treści do ich wieku i etapu rozwoju nie zaszkodzą mu. Wręcz przeciwnie, da im to poczucie bezpieczeństwa i oparcia, a także pomoże zrozumieć otaczający je świat. Nie możemy uchronić dzieci przed wszelkim złem i negatywnymi wpływami, jednak mamy narzędzia, by ułatwić im podróż w kierunku dorosłości.

Ściskam mocno,

Aneta

Bibliografia:

Pilarczyk, K. (2017). Analiza zjawiska kontaktu dzieci i młodzieży z pornografią w świetle teorii oraz dotychczasowych wyników badań. Dziecko Krzywdzone. Teoria, badania, praktyka, 16 (3), s. 64-81.

Podsumowanie literatury i badań naukowych wskazujących na negatywne konsekwencje korzystania z pornografii w kontekście ochrony dzieci i młodzieży (2017). Warszawa: Stowarzyszenie Twoja Sprawa.

Walrave, M. i Heirman, W. (2009) Skutki cyberbullyingu — oskarżenie czy obrona technologii? Dziecko krzywdzone. Teoria, badania, praktyka, 8 (1), s. 27–46.

 

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s